Stopa cukrzycowa – jakie badania należy wykonać?

Wczesna diagnostyka zespołu stopy cukrzycowej jest kluczowym czynnikiem, który pozwala uniknąć groźnych powikłań, takich jak owrzodzenia czy konieczność amputacji. Cukrzyca może prowadzić do uszkodzenia nerwów (neuropatii) oraz naczyń krwionośnych (angiopatii), dlatego badania diagnostyczne muszą obejmować oba te obszary. Jeśli chorujesz na cukrzycę, regularna kontrola stóp u lekarza powinna stać się Twoim nawykiem.

Badanie neurologiczne – ocena czucia

Najczęstszą przyczyną powstawania ran u diabetyków jest utrata czucia. Pacjent nie czuje, że but go obciera lub że wdała się infekcja, co prowadzi do pogłębiania się uszkodzeń. W gabinecie lekarskim wykonuje się proste, bezbolesne testy:

• Test monofilamentem: Lekarz dotyka różnych punktów na podeszwie stopy cienkim, nylonowym włóknem. Brak odczuwania dotyku świadczy o zaawansowanej neuropatii.
• Badanie stroikiem (kamertonem): Pozwala ocenić czucie wibracji, które zazwyczaj zanika jako pierwsze.
• Ocena czucia bólu i temperatury: Wykonywana przy pomocy specjalnych przyrządów (np. Tip-Therm), by sprawdzić, czy pacjent rozróżnia ciepło od zimna.

Badanie naczyniowe – ocena przepływu krwi

Aby rana na stopie mogła się zagoić, musi do niej dopływać krew. W diagnostyce stopy cukrzycowej kluczowe są badania sprawdzające drożność tętnic:

• Badanie tętna: Lekarz manualnie sprawdza tętno na tętnicach stopy. Jego brak jest sygnałem alarmowym.
• Wskaźnik kostka-ramię (ABI): To nieinwazyjne badanie polegające na porównaniu ciśnienia skurczowego mierzonego na kostce i na ramieniu. Pozwala ono wykryć niedokrwienie kończyn dolnych.
• USG Doppler naczyń krwionośnych: To najważniejsze badanie obrazowe, które pokazuje, czy w naczyniach nie ma zwężeń lub zatorów utrudniających krążenie.

Badania obrazowe i mikrobiologiczne

Jeśli na stopie pojawiła się już zmiana lub doszło do zniekształcenia jej kształtu, lekarz może zlecić:

• RTG stóp w obciążeniu: Pozwala ocenić zmiany w strukturze kostnej, wykryć stany zapalne kości lub tzw. stopę Charcota (destrukcję stawów).
• Posiew z rany: Jeśli w miejscu owrzodzenia pojawia się wysięk, pobiera się wymaz. Badanie to pozwala zidentyfikować bakterie odpowiedzialne za infekcję i dobrać skuteczny antybiotyk (antybiogram).

Pedobarografia – badanie nacisku

W niektórych placówkach stosuje się również badanie na macie podoskopowej lub pedobarograficznej. Pozwala ono sprawdzić, które punkty stopy są nadmiernie obciążone podczas stania i chodzenia. Dzięki temu można zaprojektować indywidualne wkładki, które odciążą zagrożone miejsca i zapobiegną powstawaniu ran.

Pamiętaj: Pacjent z cukrzycą powinien przynajmniej raz w roku przejść kompleksowe badanie stóp u chirurga lub diabetologa, nawet jeśli nie odczuwa żadnych dolegliwości. Wczesne wykrycie neuropatii pozwala na wdrożenie odpowiedniej profilaktyki, która ratuje sprawność.